Συλλογές της ημέρας

Βυζαντινή Τέχνη

Η Βυζαντινή Συλλογή του Μουσείου Μπενάκη αποτελεί το συνδετικό κρίκο των ενοτήτων που εικονογραφούν το πέρασμα από τον Ελληνισμό της αρχαιότητας στο νεότερο Ελληνισμό. Η συλλογή, χωρίς να καλύπτει όλες τις τάσεις και τα ρεύματα που αναπτύχθηκαν στη χιλιόχρονη πορεία του Βυζαντίου, διαθέτει ωστόσο εξαιρετική ποικιλία και χωρίζεται σε δύο ενότητες. Η πρώτη περιλαμβάνει έργα μικροτεχνίας, χάλκινα και αργυρά σκεύη εκκλησιαστικής ή καθημερινής χρήσης, δημιουργίες μικρογλυπτικής και χυμευτικής, κεραμική, χειρόγραφα κτλ., μοναδικά για την τέχνη και την ποιότητα της κατασκευής τους. Τη δεύτερη ενότητα απαρτίζουν οι γνωστές βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες, μέσα από τις οποίες μπορούν να ανιχνευτούν οι δρόμοι και οι αναζητήσεις των ζωγράφων από τη βυζαντινή περίοδο και την παλαιολόγεια αναγέννηση στα κρητικά εργαστήρια και την καλλιτεχνική παραγωγή του Αγίου Όρους ως τις απαρχές της νεοελληνικής ζωγραφικής. Από την πρώιμη περίοδο, από τον 4ο ως τον 7ο αιώνα, πολυάριθμα οικιακά σκεύη ανασυνθέτουν την εικόνα του νοικοκυριού της Ύστερης Αρχαιότητας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πλούσια ενότητα των φωτιστικών, με λυχνάρια και πολυκάνδηλα κεραμικά ή χάλκινα. Στα πολυάριθμα ασημένια πιάτα που χρονολογούνται από τα τέλη του 6ου και τις αρχές του 7ου αιώνα, διατηρείται ζωντανή η ελληνορωμαϊκή παράδοση τόσο στο θεματολόγιο, όσο και στην απόδοση της ανθρώπινης μορφής. Αναλόγως οι κεραμικοί δίσκοι του Μουσείου παρουσιάζουν ενδιαφέρουσα θεματική ποικιλία. Πολλά τα λειτουργικά εκκλησιαστικά σκεύη της πρώιμης περιόδου, θυμιατήρια και άγια ποτήρια, όπως και άλλες ενότητες αντικειμένων, μίτρες, εργαλεία, όργανα μετρήσεων κτλ., που φωτίζουν την οικονομία, τις τέχνες και το επίπεδο των επιστημών. Γοητευτικό για τον επισκέπτη το βυζαντινό κόσμημα, συνεχίζει ρωμαϊκές φόρμες και τεχνικές: χρυσά περιδέραια και σκουλαρίκια, στολισμένα με ζαφείρια, αμέθυστους, σμαράγδια και μαργαριτάρια, καθώς επίσης περίτεχνα βραχιόλια και δαχτυλίδια με χριστιανικά σύμβολα. Την πλουσιότατη μικροτεχνία του 9ου και 10ου αιώνα αντιπροσωπεύουν πολυάριθμοι σταυροί- λειψανοθήκες, φυλακτά και εικονίδια από στεατίτη. Στα εκκλησιαστικά σκεύη της Μέσης και Ύστερης βυζαντινής περιόδου ανήκουν ορισμένα θαυμάσια θυμιατήρια και σταυροί λιτανείας. Αξίζει τέλος να μνημονευθούν οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εικόνες του Μουσείου Μπενάκη ως μερικά από τα πιο γνωστά και αγαπητά αντικείμενα των συλλογών του.

Αρχείο Δημήτριου Τσάκωνα

Ο Δημήτριος Τσάκωνας (1921-2004) ήταν κοινωνιολόγος, θιασώτης του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού και μέλος κυβερνήσεων της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Διετέλεσε καθηγητής νεοελληνικής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Βόννης και καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Την περίοδο της δικτατορίας του 1967 διετέλεσε διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Γεώργιου Παπαδόπουλου, υφυπουργός Προεδρίας (1970-1971), Εξωτερικών (1971-1972), Παιδείας (1972), υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών (1973-1974). Το περιεχόμενο του αρχείου περιλαμβάνει υλικό που αφορά την περίοδο που ήταν υφυπουργός Προεδρίας και Εξωτερικών, δημοσίευση άρθρων του, αποφάσεις που αφορούν υποψηφιότητες καθηγητών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, έντυπα μαθημάτων του Τσάκωνα στη Σχολή Ευελπίδων και αντίγραφα από διάφορες πηγές που αφορούν τη συγγραφή του έργου του "Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Πολιτικής Κοινωνίας (1204-1990)". Φάκελος 1 Περίοδος δικτατορίας (1968-1972) Φάκελος 2 Πανεπιστημιακά - Εκπαιδευτικά Φάκελος 3 «Φάκελοι πηγών» Βλ. και αναλυτική περιγραφή στο: http://www.elia.org.gr/userfiles/archives/%CE%A4%CE%A3%CE%91%CE%9A%CE%A9%CE%9D%CE%91%CE%A3__%CE%94%CE%97%CE%9C%CE%97%CE%A4%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A3.pdf.

Για προγραμματιστές

Εργαλεία προγραμματιστών

Είστε προγραμματιστής και σας φάνηκε ενδιαφέρον το μητρώο; Μπορείτε να έχετε τις συλλογές του μητρώου για επεξεργασία μέσω γνωστών πρωτοκόλλων.

Μάθετε περισσότερα...

Καλώς ήλθατε στα Μητρώα Πόρων Ανθρωπιστικών Σπουδών.

Το εργαλείο αυτό αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ.

Μέσω αυτού ο χρήστης ερευνητής ή μελετητής των ανθρωπιστικών επιστημών και των τεχνών μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες τόσο για φορείς (οργανισμούς ή ιδιώτες) της Ελλάδας, όσο και για τις συλλογές, φυσικές και ψηφιακές, που κατέχουν ή διαχειρίζονται.

Oι χρήστες του εργαλείου αξιοποιούν την προσφερόμενη τεχνογνωσία και τους διαθέσιμους ψηφιακούς πόρους για την αναβάθμιση της ποιότητας της έρευνάς τους ή και για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Οι διαχειριστές πολιτιστικών συλλογών (αρχειονόμοι, βιβιοθηκονόμοι, επιμελητές μουσείων) αξιοποιούν τη συλλογική τεχνογνωσία για την ευρύτερη δυνατή κοινωνική αξιοποίηση των ψηφιακών πόρων των ανθρωπιστικών επιστημών και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το περιεχόμενο του ψηφιακού εργαλείου εμπλουτίζεται και επικαιροποιείται συνεχώς με φιλοδοξία τη διάδοση του ελληνικού αναλογικού και ψηφιακού περιεχομένου και την πρόσβαση σε επιστημονικό περιεχόμενο. Γι’ αυτό και η συμβολή των χρηστών είναι απαραίτητη.

Το έργο κατέστη εφικτό χάρη και στην πολύτιμη συνδρομή των υπευθύνων των φορέων στους οποίους απευθύνθηκε το ΔΥΑΣ, τους οποίους και ευχαριστούμε θερμά.

Για διορθώσεις, επικαιροποιήσεις στοιχείων ή και για εισαγωγή νέων οργανισμών και συλλογών παρακαλούμε να συμπληρώσετε τις αντίστοιχες φόρμες:

  • φόρμα οργανισμών
  • φόρμα συλλογών
και να τις στείλετε στο dyas@academyofathens.gr